Donegal County Council Logo
Baile > Seirbhísí > Tithíocht > Iasachtaí Tithíochta > Iasacht Cheannaigh do Thionóntaí

Iasacht Cheannaigh ag Tionóntaí

 

Cé atá ábalta iarratas a dhéanamh?

 

Duine lena mbaineann na rudaí a leanas:

 

Tionónta i dteaghais Údaráis Áitiúil a ghlac le tairiscint ón Údarás Áitiúil leis an teaghais a dhíol agus

 

D’aois idir 18 mbliana agus 70 bliain agus 

 

A thuilleann níos lú ná €50,000 mar iarratasóir aonair nó níos lú ná €75,000 mar chomhiarratasóirí agus

 

I gcás an phríomhshaothraí ar an iarratas, i bhfostaíocht leanúnach le haghaidh dhá bhliain ar a laghad (féadfar féinfhostaíocht a bheith san áireamh leis sin) agus i gcás an dara hiarratasóir (a bhfuiltear ag brath ar a ioncam chun an aisíocaíocht mhorgáiste a mhaoiniú), i bhfostaíocht le haghaidh bliana amháin ar a laghad agus

 

Ní féidir leis/léi airgeadas imleor a fháil ó Bhanc nó ó Chumann Foirgníochta chun an teaghais a cheannach,

 

D’fhéadfadh sé/sí a bheith i dteideal Iasachta ó Údarás Áitiúil.

 

An bhfuil eisceachtaí ann do na teorainneacha aoise?

 

Nuair atá iarratasóir (iarratasóirí) níos sine ná 70 bliain, is féidir leo iarratas a dhéanamh ar iasacht cheannaigh ag tionónta ina (n)ainm féin agus in ainm duine aonair ainmnithe, ar an gcoinníoll go bhfuil an duine aonair ainmnithe sin ina chónaí sa teach. Sna cásanna sin, tá sé riachtanach an duine aonair ainmnithe a cheapadh mar chomhthionónta sular féidir an iasacht a fhaomhadh. San áireamh leis an tástáil a bhíonn le comhlíonadh maidir le bheith ina chónaí sa teach tá an riachtanas go ndearnadh an duine aonair ainmnithe sin a ainmniú ar na foirmeacha athbhreithnithe cíosa is déanaí a chuir an t-iarratasóir isteach.

 

An bhfuil eiseachtaí ann don riachtanas fostaíochta?

 

I gcásanna nuair atáthar ag brath ar ioncam an dara hiarratasóir chun na haisíocaíochtaí morgáiste a mhaoiniú, nuair atá ioncam príomhúil ann maidir le pá/tuarastal de chineál buan, agus nuair a thagann an dara hioncam ón Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh, ansin is féidir breithniú ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh fadtéarma, ar an gcoinníoll go ndearbhaíonn an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh nó Roinn Rialtais ábhartha eile nádúr fadtéarma na híocaíochta.  Teastaíonn dearbhú neamhspleách ina leithéid d’imthosca.

 

Maoiniú neamhimleor ó dhá iasachtóir

 

Ní foláir nó go ndearna an t-iarratasóir (na hiarratasóirí) a m(h)orgáiste a iarraidh ó dhá iasachtóirí (bainc nó cumainn foirgníochta) agus go bhfuair siad tairiscintí maoinithe neamhimleora nó go ndiúltaíodh iad ag gach ceann acu sula gcuireann siad iarratas isteach ar iasacht ón Údarás Áitiúil.

 

Cá mhéad is féidir a fháil ar iasacht?

 

Is féidir 97% de phraghas an tí a bheith in Iasacht faoi réir ag uasmhéid de €220,000 agus faoi réir ag cumas an iarratasóra (na n-iarratasóirí) í a aisíoc.

 

Cad é téarma na hiasachta?

 

30 bliain atá in uastéarma na hiasachta. I gcás iasachta a dhéantar a eisiúint d’iarratasóir (d’iarratasóirí) atá níos sine ná 40 bliain, tá uastéarma na hiasachta teoranta do líon na mblianta atá fágtha go dtí go mbainfidh an t-iarratasóir (na hiarratasóirí) 70 bliain d’aois amach.

 

Cad faoi Éarlais?

           

Ní foláir nó go bhfuil éarlais 3% ag an iarratasóir (na hiarratasóirí) agus leath den mhéid sin comhdhéanta de choigiltí airgid thirim.

 

Cad é an ráta úis?

 

Baineann ráta úis athraitheach le gach iasacht. Is féidir le hiarratasóir ráta seasta a roghnú, áfach, le haghaidh na céad chúig bliana den mhorgáiste.

I gcás ráta sheasta, nuair a dhéanann iarratasóir an iasacht a fhuascailt nó í a thiontú go ráta athraitheach laistigh den tréimhse cúig bliana, beidh táille “briste” infheidhme.

 

Imréiteach cánach

 

An tIarratasóir

Ní foláir nó go bhfuil Deimhniú Imréitigh Cánach reatha ag gach iarratasóir arna eisiúint ag na Coimisinéirí Ioncaim (Má tá sé ar ÍMAT, is féidir seo a fháil ón Chigire Cánach, an Bóthar Ard, LeitirCeanainn nó má tá sé féinfhostaithe, is féidir seo a fháil ó Oifig an Ard-Bhailitheora, an Rannán Imréitigh Cánach, Teach an tSáirséalaigh, Luimneach).

 

Cén fhaisnéis nach mór í a chur isteach leis an iarratas?

Tá ‌ atá ina foirm chaighdeánach, ar fáil maidir leis na hIasachtaí móra uile lena n-áirítear Iasacht Cheannaigh ag Tionónta. Tá Seicliosta um riachtanais Iasachta Ceannaigh ag Tionónta san Fhoirm Iarratais, nach mór é a chur isteach leis an iarratas. Nuair a chuirtear iarratas isteach nach bhfuil an fhaisnéis riachtanach uile inti déanfar í a chur ar ais chuig an iarratasóir agus an fhaisnéis ar iarraidh á cur in iúl.

 

Meastóireacht

 

Mar chuid dá imscrúdú ar iarratais, déanfaidh an tÚdarás Áitiúil socrú ionas go ndéanfar seiceálacha Creidmheasa agus Breithiúnais. Ionas go dtarlóidh sé sin, tá toiliú ón iarratasóir/ó na hiarratasóirí ag teastáil ón Údarás Áitiúil (tá an clásal toilithe cuimsithe san fhoirm iarratais). Mura dtugann iarratasóir/iarratasóirí toiliú dá leithéid is féidir nach mbeidh an tÚdarás Áitiúil ábalta an t-iarratas a bhreithniú. Nuair a mheasann an Chomhairle, tar éis iniúchta, go bhfuil iarratasóir (iarratasóirí) i dteideal Morgáiste, eiseofar fógra faoi Fhaomhadh Iasachta.

 

 

An bhfuil aon riachtanais bhreise ann nach mór iad a chomhlíonadh sula n-eiseofar an iasacht?

 

Ní foláir nó go mbeidh Árachas Foirgnimh agus Árachas Cosanta Morgáiste i bhfeidhm sula n-eiseofar an Iasacht. Déanfaidh an tÚdarás Áitiúil foirm iarratais a eisiúint maidir leis an Árachas Cosanta Morgáiste, nach mór í a chomhlánú agus a chur ar ais.  Ní foláir nó go mbeidh Árachas Foirgnimh i bhfeidhm freisin agus iarrfaidh Dlíodóirí na nÚdarás Áitiúil é sin i gcomhthéacs an doiciméadúchán dlíthiúil a thabhairt chun críche a bhaineann leis an morgáiste.

 

Árachas Foirgneamh

 

Ní foláir nó go bhfuil Árachas Foirgnimh comhionann le méid an chostas atógála atá sonraithe ar thuarascáil an luachálaí i bhfeidhm roimh eisiúint sheic na hiasachta.  Ba cheart don iasachtaí leas an údaráis áitiúil a chur in iúl don árachóir agus ní mór é a nótáil ar an pholasaí.

 

Árachas um Chosaint Morgáiste

 

Ní foláir nó go mbeidh Árachas Cosanta Morgáiste i bhfeidhm, le haghaidh mhéid na hiasachta agus le haghaidh théarma na hiasachta, sula n-eiseofar an iasacht. Ní mór leas a bhaint as Plean um Aisíocaíochtaí Morgáiste a Chosaint de chuid an Údaráis Áitiúil, mar a dhéantar a riar ag Marsh Ireland agus mar atá frithgheallta ag Friends First Life Assurance Company, mura bhfuil duine de na páirtithe sa mhorgáiste in ann a dhearbhú go gcomhlíonann siad aon cheann de na critéir incháilitheachta. Tá na critéir incháilitheachta infheidhme maidir le gach páirtí sa mhorgáiste. I gcás clúdach saoil, tá sé sin éigeantach maidir le gach páirtí sa mhorgáiste lena n-áirítear iasachtaithe comhpháirteacha agus aon duine eile a dtugadh a ioncam san áireamh le haghaidh an cumas an morgáiste a aisíoc a chinntiú. Nuair atá aon pháirtí sa mhorgáiste i bhfostaíocht agus nuair a tugadh ioncaim ón fhostaíocht sin san áireamh le haghaidh an cumas an morgáiste a aisíoc a chinntiú, tá clúdach míchumais éigeantach freisin.

 

Critéir Incháilitheachta do Scéim Údaráis Áitiúil:

Ar an dáta ar a ndéanann iasachtaí an dearbhú a shíniú maidir le hiniamh i bPlean um Aisíocaíochtaí Morgáiste a Chosaint de chuid an Údaráis Áitiúil, ní mór dóibh a bheith ábalta a dhearbhú go gcomhlíonann siad na coinníollacha incháilitheachta a leanas;

1)          aois 18 mbliana bainte amach ach níos óige ná 55 bliain,

2)          i mbun oibre, agus

3)          i) ní raibh sé/sí ag fáil cóireála leighis nó comhairle leighis (seachas maidir le slaghdáin, fliú nó cráphian droma) a mhair níos mó na 3 seachtaine leanúnacha sa 2 bhliain seo a chuaigh thart,

ii) ní raibh sé/sí as láthair ón obair, trí bhreoiteacht sa 2 bhliain seo a chuaigh thart a mhair níos mó na 3 seachtaine leanúnacha (seachas maidir le slaghdáin, fliú nó cráphian droma),

iii) ní dhearnadh Árachas Saoil nó Sláinte a dhiúltú dó/di,

Maidir le Sochar Báis, níl sé riachtanach go ndearna an duine an coinníoll maidir le “I láthair ag Obair” a chomhlíonadh, ach maidir le clúdach Míchumais tá sé riachtanach.

 

Más féidir le páirtí ar bith sa mhorgáiste incháilitheacht a dhearbhú maidir le cuid ar bith de scéim an “Údaráis Áitiúil”, ní mór dóibh leas a bhaint as a leithéid de chlúdach agus aon chlúdach éigeantach breise eile a eagrú de réir mar is iomchuí trí bhíthin polasaí neamhspleách ar leith dóibh féin agus do pháirtí eile ar bith nach bhfuil in ann incháilitheacht a dhearbhú.

Nuair nach féidir le duine de na páirtithe sa mhorgáiste incháilitheacht a dhearbhú do scéim an “Údaráis Áitiúil”, maidir le haon chuid den chlúdach éigeantach dá dtagraítear thuas, ní mór dóibh sin a dhearbhú dá réir sin agus eagrú a dhéanamh an clúdach ar leith a theastaíonn a fháil áit éigin eile.

 

Nuair nach féidir na riachtanais maidir le Cosaint Morgáiste a chomhlíonadh, measfar go ndearnadh Faomhadh na hIasachta a tharraingt siar.

 

Faoiseamh Cánach Foinseach

 

Ní mór don iarratasóir (d’iarratasóirí) iarratas a chur isteach ar Fhaoiseamh Cánach Foinseach trí fhoirm iarratais a chomhlánú agus a chur isteach don Údarás Áitiúil, a chuireann sonraí an mhorgáiste isteach ansin agus a chuireann faoi bhráid an Chigire Cánach é le haghaidh measúnaithe. Nuair a bhíonn iarratasóir (iarratasóirí) i dteideal faoiseamh cánach ar íocaíochtaí morgáiste, tabharfaidh an t-údarás áitiúil é sin i bhfoirm íocaíocht mhorgáiste laghdaithe nuair is infheidhme. 

 

Aisíocaíochtaí Iasachta

 

Tá ar gach iasachtaí íocaíochtaí a dhéanamh trí Dhochar Díreach. Beidh ar iarratasóir(í) na sonraí cuntais/na treoracha íocaíochta ábhartha a chur isteach dá réir sin roimh eisiúint na hiasachta.

 

Iniúchtaí

 

Baineann foráil leis na teaghaisí arna dtairiscint ar díol ag an Údarás Áitiúil faoin Scéim Cheannaigh ag Tionónta nach mbeidh baránta ar bith i gceist ná intuigthe maidir le staid deisithe nó riocht nó oiriúnacht mar áitreabh cónaithe do dhaoine na teaghaise.  Dá bhrí sin tá sé chun leasa an iarratasóra féin duine atá cáilithe go hoiriúnach a fhostú d’fhonn a chinntiú go ndearnadh an réadmhaoin a thógáil go ceart agus go bhfuil sé saor ó lochtanna.

 

Coimeádann an tÚdarás Áitiúil an ceart aon iniúchtaí/imscrúduithe a chur i bhfeidhm a mheasann sé iomchuí i gcomhthéacs bhreithniú an iarratais. Ba cheart d’iarratasóirí a bheith ar an eolas go ndéanann foireann atá fostaithe ag an Údarás Áitiúil nó ag aon cheann dá chuid gníomhairí a leithéid d’iniúchtaí chun críocha na faisnéise a theastaíonn ón Údarás Áitiúil amháin. Ní ghlacann an tÚdarás Áitiúil dualgas cúraim reachtúil nó faoin dlí coiteann i leith an iarratasóra le cinntiú go ndearnadh an réadmhaoin a thógáil go ceart agus go bhfuil sé saor ó lochtanna. 

 

 

An tAcht um Chreidmheas do Thomhaltóirí 1995 

 

Teastaíonn ón Acht um Chreidmheas do Thomhaltóirí, 1995, go mbíonn na fógraí a leanas san áireamh le doiciméid faisnéise, foirmeacha iarratais agus doiciméid faofa maidir le hiasachtú Morgáiste:

 

“RABHADH. TÁ DO BHAILE I mBAOL MURA gCOINNÍONN TÚ LE hÍOCAÍOCHTAÍ AR MHORGÁISTE NÓ AR AON IASACHT EILE A nDÉANTAR URRÚ AIR”.

agus

 

“FÉADFAIDH AN tIASACHTÓIR NA RÁTAÍ ÍOCAÍOCHTA AR AN IASACHT TITHÍOCHTA SEO A CHOIGEARTÚ Ó AM GO hAM”.

 

Le haghaidh tuilleadh faisnéise is féidir leat teagmháil a dhéanamh leis an Chomhairle

Rátáil an leathanach

Déan rogha thíos

-->

Léarscáileanna

Map Portal

  • winterweather Image
  • Rennet Image
  • NPPR Logo
  • Donegal Gathering Logo
  • Donegal Tourism Logo
  • Donegal Diaspora Logo
  • Public Art logo
  • Regional Cultural Centre logo
  • Spaceial logo
  • IrishWater
  • LEO