Donegal County Council Logo
Baile > Seirbhísí > Tithíocht > Iasachtaí Tithíochta > Iasacht Cheannaigh / Tógála Tí

Iasacht le haghaidh Teach a Cheannach/a Thógáil

 

Cé is féidir iarratas a chur isteach?

 

Duine lena mbaineann an méid a leanas:

 

Ceannaitheoir céaduaire agus

 

Idir 18 agus 70 bliain d’aois agus 

 

Ag tuilleadh faoi bhun €50,000 mar iarratasóir aonair nó faoi bhun €75,000 mar chomhiarratasóirí agus

 

I gcás an phríomhshaothraí ar an iarratas, i bhfostaíocht leanúnach le haghaidh dhá bhliain ar a laghad (féadfar féinfhostaíocht a bheith san áireamh leis sin) agus i gcás an dara hiarratasóir (a bhfuiltear ag brath ar a ioncam chun an aisíocaíocht mhorgáiste a mhaoiniú), i bhfostaíocht le haghaidh bliana amháin ar a laghad agus

 

Gan a bheith ábalta airgeadas imleor a fháil ó Bhanc ná ó Chumann Foirgníochta teach a cheannach nó a thógáil.

 

Incháilithe b'fhéidir d’Iasacht ó Údarás Áitiúil

 

Cad is Ceannaitheoir Céaduaire ann?

 

Duine atá i gCeannaitheoirCéaduaire, (nó, sa chás go bhfuil níos mó ná aon cheannaitheoir i gceist, gach ceann de na daoine sin):

 

  • nach ndearna, aon uair roimhe seo, ar bhonn aonair nó i gcomhpháirt, teach a thógáil nó a cheannach ar a s(h)on féin (in Éirinn nó thar lear) agus
  • sa chás go ndéanann an ceannaitheoir, nó duine ar a s(h)on, an réadmhaoin a cheannaítear a áitiú, mar a p(h)ríomháit chónaithe nó mar a (h)aon áit chónaithe agus
  • Sa chás nach bhfuil cíos ar bith, seachas cíos faoi scéim le haghaidh seomra a ligean ar cíos, faighte ón réadmhaoin ar feadh cúig bliana tar éis dháta an cheannaigh reatha.

 

An bhfuil foráil ann do chás speisialta ar bith maidir le raon feidhme an tsainmhínithe ar cad is Ceannaitheoir Céaduaire ann?

 

Tá. Tá dhá staid faoi leith ann ina meastar duine a bheith ina Cheannaitheoir Céaduaire.

 

(a)         Iontaobhaithe ar chiste iontaobhais (ina bhfuil cuid 189A den Acht um Chomhdhlúthú Cánacha 1997 i bhfeidhm), a dtiomsaítear na cistí iontaobhais dá chuid trí shíntiúis phoiblí chun tairbhe daoine atá éagumasach go buan, maidir leis an chéad teach/na céad tithe a cheannaítear tar éis bhunú an chiste iontaobhais, le haghaidh áitithe ag an tairbhí, nó ag gach ceann de na tairbhithe i gcás níos mó ná aon teach amháin,

 

(B)        Céile i bpósadh atá faoi réir ag forógra um scaradh breithiúnach, Gníomhas scartha, forógra um cholscaradh nó forógra nualais i gcás cheannach tosaigh tí ag an chéile tar éis an scartha nó an cholscartha ar an gcoinníoll, maidir le hiar-theach an phósta, go ndearna an céile

 

  • an teach a fhágáil;
  • agus nach ndearna sé/sí leas a choimeád sa teach sin;
  • agus go bhfuil a (h)iar-chéile/a c(h)éile scartha fós ag cur faoi sa teach sin, .i. an teach a bhí áitithe ag an bheirt chéilí roimh an scaradh nó roimh dhíscaoileadh an phósta.

 

An bhfuil eisceachtaí ann don riachtanas fostaíochta sa chás go bhfuil dara iarratasóir ann?

 

I gcásanna nuair atáthar ag brath ar ioncam an dara hiarratasóir chun na haisíocaíochtaí morgáiste a mhaoiniú, nuair atá ioncam príomhúil ann maidir le pá/tuarastal de chineál buan, agus nuair a thagann an dara hioncam ón Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh, ansin is féidir breithniú ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh fadtéarma, ar an gcoinníoll go ndearbhaíonn an Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh nó Roinn Rialtais ábhartha eile nádúr fadtéarma na híocaíochta.  Teastaíonn dearbhú neamhspleách ina leithéid d’imthosca.

 

Maoiniú neamhimleor ó dhá iasachtóir

 

Ní foláir nó go ndearna an t-iarratasóir (na hiarratasóirí) a m(h)orgáiste a iarraidh ó dhá iasachtóirí (bainc nó cumainn foirgníochta) agus go bhfuair siad tairiscintí maoinithe neamhimleora nó go ndiúltaíodh iad ag gach ceann acu sula gcuireann siad iarratas isteach ar iasacht ón Údarás Áitiúil.

 

Cá mhéad is féidir a fháil ar iasacht?

 

Is féidir 97% de phraghas an tí a bheith in Iasacht faoi réir ag uasmhéid de €220,000 agus faoi réir ag cumas an iarratasóra (na n-iarratasóirí) í a aisíoc.

 

Cad é téarma na hiasachta?

 

30 bliain atá in uastéarma na hiasachta. I gcás iasachta a dhéantar a eisiúint d’iarratasóir (d’iarratasóirí) atá níos sine ná 40 bliain, tá uastéarma na hiasachta teoranta do líon na mblianta atá fágtha go dtí go mbainfidh an t-iarratasóir (na hiarratasóirí) 70 bliain d’aois amach.

 

Cad faoi Éarlais?

 

Ní foláir nó go bhfuil éarlais 3% ag an iarratasóir (na hiarratasóirí) agus leath den mhéid sin comhdhéanta de choigiltí airgid thirim.

 

Cad é an ráta úis?

 

Baineann ráta úis athraitheach leis na hiasachtaí tithíochta.

 

Cén cineál Teaghaise ar féidir a cheannach?

 

Is féidir le hiarratasóir arna fhaomhadh i bprionsabal le haghaidh iasacht ceannaithe tí údarás áitiúil teach nua nó teach atá ann cheana a roghnú nó teach a thógáil.  Is é rogha an iarratasóra ach ní mór don Údarás Áitiúil a bheith sásta go bhfuil praghas réasúnta luaite leis an teaghais arna fáil, go bhfuil méid oiriúnach léi [ollachar urláir inmheánach dar mhéid 175 mhéadar chearnacha (1883 throigh chearnacha) nó níos lú ná sin] agus ar chaighdeán imleor chun cóiríocht a chur ar fáil do theaghlach an iarratasóra agus é saor ó lochtanna struchtúrtha.

 

Teaghaisí Nua

I gcás teach nua, ní foláir nó go gcomhlíonfar na critéir a leanas ina thaobh:

 

Ní foláir nó go mbeidh an tógálaí agus an foirgneamh clúdaithe ag Banna Tí nó ag Príomhráthaíocht,

 

                                    

Ní foláir nó go mbeidh an teaghais clúdaithe faoi Ráthaíocht ón tógálaí in aghaidh Lochtanna Struchtúrtha.

 

Ní bhaineann an riachtanas i gcónaí sa chás go mbíonn an réadmhaoin á dhíol mar theach in-acmhainne.

 

 

Féin-Thógáil

 

Féin-Thógáil faoi Chonradh

 

Nuair a bhíonn féin-thógáil le cur i gcrích faoi chonradh, ní foláir nó go gcomhlíonfar na critéir a leanas:

 

  • Conradh praghais sheasta.
  • Arna maoirsiú go cuí.
  • Árachas cuí.
  • Tógáil arna clúdach ag Banna Tí nó ag Príomhráthaíocht.

 

Féin-Thógáil trí Shaothar Díreach

 

Nuair a chinneann údarás áitiúil, dá rogha féin, iasachtaí a chur ar fáil le haghaidh cásanna féin-thógála trí shaothar díreach, ní foláir nó go gcomhlíonfar na critéir a leanas:

 

  • Arna maoirsiú go cuí.
  • Árachas cuí.

 

Sa chás go bhfuil teach á thógáil trí shaothar díreach ní mór fáltais ar €11,450.00 ar a laghad ó sholáthraithe arna gclárú le haghaidh CBL mar aon le fáltais ar €8,000.00 le haghaidh saothar arna chur i gcrích ag daoine ag a bhfuil Deimhniú Imréitigh Cánach a chur ar fáil sula n-íoctar tráthchuid deiridh na hiasachta.

 

Maoirseacht ar Thógáil

 

Ní foláir nó go mbeidh an tógáil á maoirsiú ag duine atá cáilithe go cuí de réir mar atá sainithe i dtreoirlínte an Dlí-Chumainn (a chuirfear an “maoirseoir tógála” air as seo amach) agus mar atá leagtha amach i ndeimhniú an iniúchta ar Iasachtaí Ceannaigh Tí.

 

Tugann an maoirseoir tógála gealltanas go ndéanfaidh sé deimhniú iniúchta a chur ar fáil san fhormáid arna soláthar ag an údarás áitiúil. Ní mór an gealltanas sin a chur ar fáil roimh fhaomhadh na hiasachta.  Ní mór deimhniú ar chlúdach árachais Slánaíochta Ghairmiúla dar luach €1m ar a laghad a bheith ag an mhaoirseoir tógála le haghaidh gach aon bhunús éilimh gan aon teorainn chomhiomlán.  Ní mór cóip ar dheimhniú na Slánaíochta Gairmiúla a chur ar fáil roimh fhaomhadh na hiasachta.

 

Imréiteach cánach

 

An tIarratasóir

 

Ní foláir nó go bhfuil Deimhniú Imréitigh Cánach reatha ag gach iarratasóir arna eisiúint ag na Coimisinéirí Ioncaim (Má tá sé ar ÍMAT, is féidir seo a fháil ón Chigire Cánach, an Bóthar Ard, LeitirCeanainn nó má tá sé féinfhostaithe, is féidir seo a fháil ó Oifig an Ard-Bhailitheora, an Rannán Imréitigh Cánach, Teach an tSáirséalaigh, Luimneach).

 

An Díoltóir

 

Nuair a bhíonn Teaghais á ceannach, ní mór Deimhniú Imréitigh Cánach reatha a bheith ag an díoltóir.

 

An Conraitheoir

Nuair a bhíonn teaghais

 

á tógáil/fáil ó Chonraitheoir, ní mór Deimhniú C2 reatha nó Deimhniú Imréitigh Cánach a bheith ag an Chonraitheoir.

 

Cén fhaisnéis nach mór í a chur isteach leis an iarratas?

 

Tá Foirm Iarratais ar Iasacht Thithíochta  chaighdeánach, ar fáil maidir leis na hIasachtaí móra uile lena n-áirítear Iasacht Cheannaigh Tí/Tógála. Tá Seicliosta um riachtanais Iasachta Ceannaigh ag Tionónta san Fhoirm Iarratais, nach mór é a chur isteach leis an iarratas. Nuair a chuirtear iarratas isteach nach bhfuil an fhaisnéis riachtanach uile inti déanfar í a chur ar ais chuig an iarratasóir agus an fhaisnéis ar iarraidh á cur in iúl.

 

Measúnú

 

Mar chuid dá imscrúdú ar iarratais, déanfaidh an tÚdarás Áitiúil socrú ionas go ndéanfar seiceálacha Creidmheasa agus Breithiúnais. Ionas go dtarlóidh sé sin, tá aontú ón iarratasóir/ó na hiarratasóirí ag teastáil ón Údarás Áitiúil (tá an clásal aontaithe cuimsithe san fhoirm iarratais). Mura dtugann iarratasóir/iarratasóirí aontú dá leithéid is féidir nach mbeidh an tÚdarás Áitiúil ábalta an t-iarratas a bhreithniú. Nuair a mheasann an Chomhairle, tar éis iniúchta, go bhfuil iarratasóir (iarratasóirí) i dteideal Morgáiste, eiseofar fógra faoi Fhaomhadh Iasachta.

 

Beidh ar an iarratasóir/na hiarratasóirí faisnéis bhreise a chur isteach ag brath ar an mhodh ceannaithe/tógála.

 

Déanfar cinneadh Deiridh i dtaobh an iarratais tar éis na míreanna breise sin a bheith curtha ar fáil agus breithnithe ag an Chomhairle, ina dhiaidh sin, má éiríonn leis, eiseofar fógra um Fhaomhadh Iasachta.

 

Cad í an fhaisnéis bhreise ar gá í a chur isteach tar éis an fhaofa i bprionsabal (A.I.P) a bheith eisithe?

 

Beidh an cineál faisnéise breise, a bheidh ag teastáil, faoi réir ag modh ceannaithe/tógála na teaghaise. Mar shampla, sa chás go gceannaítear teach, beidh tuarascáil luachála de dhíth ach sa chás go dtógfar teach nua trí shaothar díreach, beidh fianaise ar mhaoirseacht ó dhuine atá cáilithe go cuí ag teastáil. Iarrfaidh an tÚdarás Áitiúil an fhaisnéis atá ábhartha don iarratas áirithe mar chuid den fhaomhadh i bprionsabal. Iarrfaidh Dlíodóirí na nÚdarás Áitiúil cuid den fhaisnéis/doiciméadúchán sin i gcomhthéacs thabhairt chun críche an doiciméadúcháin dhlíthiúil a bhaineann leis an mhorgáiste.

 

Is iad seo a leanas na cineálacha faisnéise/doiciméadúcháin, a bheidh ag teastáil:

 

  • Banna tí nó Príomhráthaíocht.
  • Ráthaíocht ar Lochtanna Struchtúrtha.
  • Conradh Praghais Sheasta.
  • Deimhniú ar Mhaoirseacht/Iniúchadh.
  • Imréiteach Cánach an Díoltóra.
  • Imréiteach Cánach an Chonraitheora.
  • Cóip de Phleananna Láthair an tsuímh/Leagan amach/Urláir agus den Chead Pleanála.
  • Conradh Díolacháin.
  • Tuarascáil Luachála
  • Deimhniú go bhfuil an Cead Pleanála agus na Rialacháin Tógála comhlíonta.
  • Deimhniú Rátála um Fhuinneamh Foirgneamh..
  • Dámhachtain Éasúna
  • Árachas Foirgnimh.
  • Árachas um Chosaint Morgáiste.
  • Sainordú
  • Iarratas ar Fhaoiseamh Cánach Foinseach

 

Tuarascálacha Luachála

 

Sa chás go ndéanann an t-iarratasóir an réadmhaoin a fhoinsiú ar an mhargadh oscailte, beidh tuarascáil luachála arna cur i gcrích ag luachálaí neamhspleách faofa de dhíth. Níor cheart go mbeadh séantaí suntasacha ná imní faoi rúndacht/indíoltacht na réadmhaoine san áireamh leis an tuarascáil shínithe.

 

Sa chás go ndíoltar an réadmhaoin mar theach in-acmhainne nó go gceannaítear é faoin scéim cheannaigh ag tionónta, déanfaidh luachálaí an luacháil a chur i gcrích ar son an údaráis áitiúil.

 

Rialacháin Pleanála & Tógála a Chomhlíonadh

 

Tá deimhnithe um chomhlíonadh rialachán pleanála agus tógála de dhíth i leith na n-áitreabh go léir arna morgáistiú roimh an tarraingt anuas, agus ní mór d’ailtirí, d’innealtóirí nó do shuirbhéirí tógála atá cáilithe go cuí iad a chur ar fáil. Déanfaidh R.I.A.I, E.I. nó S.C.S na foirmeacha sin um chomhlíonadh a fhaomhadh.

 

Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh) a chomhlíonadh

 

Tá Deimhniú um Rátáil Fuinnimh Foirgnimh (BER) de dhíth le haghaidh na n-áitreabh go léir arna morgáistiú roimh an tarraingt anuas, agus ní foláir nó ndéanfaidh Meastóir BER sainoilte, arna chlárú le Fuinneamh Inmharthana Éireann, é a chur ar fáil.

 

Tugann BER scála oibiachtúil comparáide d’fheidhmíocht fuinnimh teaghaise idir A1 go G agus A1 ar an phointe is éifeachtúla ó thaobh fuinnimh de, agus G ar an phointe is lú éifeachtúlacht ó thaobh fuinnimh de.

 

Deonú Éasúna

 

Nuair a bhíonn sé mar choinníoll de Chead Pleanála le haghaidh teach a thógáil nó a cheannach, go ndéanfaí na línte amhairc/físe a chur ar fál ag bealach isteach an tí, agus sa chás go mbíonn comhaontú na n-úinéirí talaimh thadhlaigh de dhíth, beidh sé riachtanach go ndéanfadh na húinéirí talaimh thadhlaigh deonú foirmiúil éasúna a thabhairt a ndéanfar é a chlárú ar theideal an deontóra.

 

Árachas Foirgneamh

 

Ní foláir nó go bhfuil Árachas Foirgnimh comhionann le méid an chostais atógála atá sonraithe ar thuarascáil an luachálaí i bhfeidhm roimh eisiúint sheic na hiasachta.  Ba cheart don iasachtaí leas an údaráis áitiúil a chur in iúl don árachóir agus ní mór é a nótáil ar an pholasaí.

 

Árachas um Chosaint Morgáiste

 

Ní foláir nó go mbeidh an t-árachas um chosaint morgáiste arna fhaomhadh ag an údarás áitiúil, le haghaidh mhéid na hiasachta agus théarma na hiasachta, i bhfeidhm roimh eisiúint na hiasachta. 

 

Faoiseamh Cánach Foinseach

 

Ní mór don iarratasóir (d’iarratasóirí) iarratas a chur isteach ar Fhaoiseamh Cánach Foinseach trí fhoirm iarratais a chomhlánú agus a chur isteach don Údarás Áitiúil, a chuireann sonraí an mhorgáiste isteach ansin agus a chuireann faoi bhráid an Chigire Cánach é le haghaidh measúnaithe.  Nuair a bhíonn iarratasóir (iarratasóirí) i dteideal faoiseamh cánach ar íocaíochtaí morgáiste, tabharfaidh an t-údarás áitiúil é sin i bhfoirm íocaíocht mhorgáiste laghdaithe.

 

Scéim Liúntais Mhorgáiste 

 

Cuidíonn Liúntas Morgáiste le tionóntaí agus le ceannaitheoirí thithe an údaráis áitiúil is tionóntaí iad agus le tionóntaí áirithe i dtithe arna gcur ar fáil ag Comhlachtaí Tithíochta Deonacha arna gcur ar fáil faoin Scéim um Fhóirdheontais Chíosa ar mian leo a dtithe a thabhairt ar ais don Údarás Áitiúil nó don Chomhlacht Deonach agus baile príobháideach a cheannach le haghaidh a gcónaí féin trína n-aisíocaíochtaí morgáiste a laghdú thar na céad chúig bliana den mhorgáiste.

 

Iniúchtaí

 

Coimeádann an tÚdarás Áitiúil an ceart aon iniúchtaí/imscrúduithe a chur i bhfeidhm atá cuí dar leis i gcomhthéacs bhreithniú an iarratais. 

 

Ba cheart d’iarratasóirí a bheith ar an eolas go ndéanann foireann atá fostaithe ag an Údarás Áitiúil nó ag aon cheann dá chuid gníomhairí a leithéid d’iniúchtaí chun críocha na faisnéise a theastaíonn ón Údarás Áitiúil amháin. Ní ghlacann an tÚdarás Áitiúil dualgas cúraim reachtúil nó faoin dlí coiteann i leith an iarratasóra le cinntiú go ndearnadh an réadmhaoin a thógáil go ceart agus go bhfuil sé saor ó lochtanna.  Dá bhrí sin tá sé chun leasa an iarratasóra féin duine atá cáilithe go hoiriúnach a fhostú d’fhonn maoirseacht a dhéanamh ar na hoibreacha nuair is iomchuí agus le cinntiú go ndearnadh an réadmhaoin a thógáil go ceart agus go bhfuil sé saor ó lochtanna.

 

An tAcht um Chreidmheas do Thomhaltóirí 1995 

 

Teastaíonn ón Acht um Chreidmheas do Thomhaltóirí, 1995, go mbíonn na fógraí a leanas san áireamh le doiciméid faisnéise, foirmeacha iarratais agus doiciméid faofa maidir le hiasachtú Morgáiste:

 

“RABHADH. TÁ DO BHAILE I mBAOL MURA gCOINNÍONN TÚ LE hÍOCAÍOCHTAÍ AR MHORGÁISTE NÓ AR AON IASACHT EILE A nDÉANTAR URRÚ AIR”.

 

agus

 

“FÉADFAIDH AN tIASACHTÓIR NA RÁTAÍ ÍOCAÍOCHTA AR AN IASACHT TITHÍOCHTA SEO A CHOIGEARTÚ Ó AM GO hAM”.

 

Sláinte & Sábháilteacht

 

Cuirtear i gcuimhne d’iarratasóirí gurb ionann oibreacha tógála agus gníomhaíocht chontúirteach a chruthaíonn guaiseacha agus rioscaí ó na hábhair a úsáidtear agus ó na teicnící as a mbaintear feidhm. Tá sé riachtanach do chonraitheoirí a ghlacann oibríochtaí tógála mar chúram orthu faoi Reachtaíocht Sláinte agus Sábháilteachta an obair dá gcuid a dhéanamh gan riosca do shláinte ná do shábháilteacht na bhfostaithe dá gcuid, do shealbhóirí tithe ná do bhaill an phobail. Dá bhrí sin ba cheart d’iarratasóirí a chinntiú go bhfuil an inniúlacht ag na Conraitheoirí a cheaptar le haghaidh obair thógála a dhéanamh an obair a chur i bhfeidhm go sábháilte agus de réir na reachtaíochta sláinte agus sábháilteachta. 

 

 

Rátáil an leathanach

Déan rogha thíos

-->

Léarscáileanna

Map Portal

  • winterweather Image
  • Rennet Image
  • NPPR Logo
  • Donegal Gathering Logo
  • Donegal Tourism Logo
  • Donegal Diaspora Logo
  • Public Art logo
  • Regional Cultural Centre logo
  • Spaceial logo
  • IrishWater
  • LEO